پیشگیری از سال آوری درختان میوه

پیشگیری از سال آوری درختان میوه

نویسنده مرتضی فرد صفاری
تاریخ انتشار 1399/01/25 19:48:55
آخرین اصلاح 1401/05/25 23:58:48
کلمات کلیدی
سال آوری، افزایش باردهی

شاید درختانی را دیده‌اید که یک سال بسیار پر بار بوده ولی در سال بعد یا مثل سال قبل خودش نبوده یا اصلا میوه ای را به بار نیاورده است. پدیده سال آوری یا تناوب باردهی یک پدیده فیزیولوژیکی است که در درختان میوه اتفاق می ­افتد. در واقع این درختان در سال‌هایی که میوه نمی‌دهند مشغول جمع‌آوری و ذخیره مواد غذایی برای سال بعد هستند.در ادامه با علت و راهکارهای مقابله با این پدیده آشنا می شویم.

 تولید محصول ارتباط مستقیمی با جوانه های زایشی و تولید گل دارد. بنابراین در سال پر بار  جوانه های زایشی بیشتر هستند و برعکس در سال کم بار، تعداد جوانه های زایشی کم می باشد. درختان برای تولید این جوانه ها از منابع ذخیره شده خود استفاده می ­کنند. درواقع محصول دهی بالا در یک سال منجر به کاهش منابع درخت می­ شود به طوری که در سال بعد شکوفه دهی کمتر می­شود. درصورتی که درختان در زمان مناسب، کود دهی مناسبی برای آنها صورت نگیرد و دچار کمبود و ضعف عناصر غذایی شوند جوانه های زایشی خود را از دست می دهند و این اتفاق زمینه ساز تولید محصول کمتر خواهد بود.

در مورد تغذیه درختان باید مواد غذایی به قدر کافی در اختیار درختان قرار گیرد و تغذیه درختان به صورت درست اجرا گردد و مواد غذایی مورد نیاز میوه های سال جاری و جوانه های سال تامین گردد و میوه های درختان از اندوخته غذایی جوانه های سال بعد استفاده نکنند.

از جمله اقداماتی که برای جلوگیری از سال آوری می توان انجام داد شامل :

✅هرس شاخه ها

هرس شاخه های درخت در سال پر محصول اقدامی پیشگیرانه برای کاهش باردهی بیش از حد در یک سال یا سال آوری و به منظور جلوگیری از کاهش محصول در سال بعد می باشد. هنگامی که برخی از جوانه های زایشی با هرس از بین می روند و درخت انرژی خود را صرف رشد رویشی کرده و محصول بیش از حد معمول تشکیل نمی شود.

✅فراهم نمودن شرایط گرده افشانی

چند راهکار افزایش گرده افشانی در باغات به شما پیشنهاد می کنیم:

 تغذیه مناسب

 گاهی اوقات گرده افشانی نامناسب در باغات به دلیل کمبود دانه‌ های گرده و یا عدم توانایی گل ها برای دریافت دانه‌ های گرده از هوا می باشد. گاهی نیز ممکن است عمل گرده افشانی به درستی انجام شده اما عمل لقاح دچار مشکلات عدیده باشد. این موضوع در باغات بیشتر به خاطر کمبود عناصری مانند بر، روی و فسفر است بنابراین چنانچه این عناصر در باغات به حد کافی تامین شود مشکلات این چنینی نیز کاهش پیدا خواهد کرد. محلول پاشی فروت ست که حاوی سه عنصر روی، بر و نیتروژن است قبل از تورم جوانه ها کمک می کند که این موضوع به حداقل برسد گرچه تعیین یک برنامه غذایی توسط متخصص تغذیه گیاهی برای باغات اجازه می‌دهد تا این مشکلات به حداقل ممکن خود برسد.

  کندو گذاری

 تغییرات زیست محیطی و همچنین آلودگی های موجود در محیط طبیعی موجب شده که طی سالیان اخیر جمعیت طبیعی زنبورهای عسل در مناطق مختلف دنیا به شدت کاهش پیدا کند. یکی از راهکارهای افزایش حشرات گرده افشان در باغات استفاده از کندوهای عسل در باغات است. کندو گذاری ضمن اینکه یک منبع درآمد جانبی برای باغداران ایجاد می کند و با استفاده از فروش عسل حاصله می توان بخشی از هزینه‌های باغداری را مرتفع نمود ، اجازه می‌دهد تا گرده افشانی نیز با راندمان بهتر و بالاتری انجام بپذیرد و در نتیجه درخت ها میوه هایی بیشتری نیز تولید کنند.

 ایجاد جریان هوا با توربوجت

یکی از روش‌ هایی که در باغات بزرگ برای افزایش میزان گرده افشانی انجام می شود، ایجاد باد مصنوعی با استفاده از فن های بزرگ موسوم به توربو جت ها است. این دستگاه ها اجازه می دهند تا یک جریان متعادل بادی در سطح باغ ایجاد شود و عملیات گرده افشانی به سرعت و با راندمان بسیار بالایی انجام شود.

 گرده افشانی دستی

 به صورت سنتی در بسیاری از باغات میوه به خصوص نخیلات گل های نر از درختان جداسازی شده و به صورت دستی به گل های ماده تلقیح می شوند. این راهکار با اینکه زمان بر است اما از راندمان بسیار بالایی برخوردار بوده و می توان گفت حداقل در مورد نخیلات باعث افزایش چشمگیر تولید محصول می شود. گرچه این عملیات می‌تواند برای میوه جات دیگری نظیر گردو نیز انجام شود.

✅کنترل آفات و بیماری ها

وجود آفات و بیماری ها سبب کم شدن فعالیت برگ و ریزش زودتر از موعد آنها می شود ، در نتیجه جمع شدن کربوهیدرات گیاه برای تشکیل گل  کاهش پیدا می کند.

✅استفاده از ارقام متحمل و مناسب

معمولا ارقام پاکوتاه در مقایسه با ارقام پا بلند تناوب باردهی کمتری دارند.

✅تنک کردن میوه

 در سال پر محصول هنگامی که میوه ها تشکیل شدن و قبل از پر شدن کامل آنها با تنک کردن می توان میزان بار درخت را کم کرد و باعث شد که درخت انرژی زیادی را صرف تشکیل میوه و پر کردن میوه های اضافی نکند.

تنک کردن با دست: برای باردهی مناسب و به اندازه یک درخت در هر سال، می توان محصول زیادی را با تنک دستی میوه ها زمانی که یک سوم اندازه طبیعی هستند کاهش داد. در درخت سیب، در هر شاخه باید بزرگترین و با کیفیت ترین میوه را نگه داشت و مابقی را حذف کرد. برای درختان زردآلو، هلو و گلابی تنک میوه ها باید بصورتی باشد که فاصله میوه ها از هم حدود 15 سانتی متر شود.

تنک کردن با مواد شیمیایی: برخی مواد شیمیایی شناخته شده در بازار مانند نفتالین و … که در باغات و مزارع متراژ بالا برای تنک میوه استفاده  می شوند و هزینه کارگری را کاهش می دهند.

✅کود دهی با کود فروت ست

وجود عناصر ازت، روی(zn)، بر(br) و مولیبدن(mo) در کنار یکدیگر منجر به افزایش و بهبود گلدهی و تبدیل بیشتر گل ها به میوه شده و در نهایت کیفیت بهتر محصول را در پی خواهد داشت. کود فروت ست مایع و یا فروست ست پودری ضمن درمان کمبود روی، بر و مولیبدن سبب تغذیه جوانه ها از طریق محلول پاشی شده و درصد تلقیح دانه های گرده را افزایش می دهد. همچنین به دلیل داشتن درصد بالایی از اسید آمینه و عنصر روی و بر می تواند ترکیب مناسبی جهت تشکیل میوه باشد. خاصیت کلات کنندگی اسید آمینه موجود در این کود موجب افزایش سرعت و میزان جذب سایر عناصر ریز مغذی توسط گیاه می شود.

عوامل دیگری که در سال کم محصول می تواند باعث تولید جوانه و میوه بیشتر شود کاهش محصول را تا حدودی جبران کند عبارتند از:

✅استفاده از تنظیم کننده های رشد برای وادار کردن درخت به تشکیل گل

✅استفاده از محرک های گرده افشانی در اطراف درختان برای گرده افشانی و تلقیح بیشتر

✅هورمون جیبرلین

میزان بالای هورمون جیبرلین Giberellin یکی از دلایلی  است که موجب پدیده تناوب باردهی می شود . وقتی جیبرلین در درخت زیاد شود اثر سال آوری تشدید می شود. اگر میوه دیر برداشت شود در این حالت جیبرلین به درخت برمی گردد و غلظت آن بالا می رود درنتیجه گل انگیزی به تعویق می افتد. برای جلوگیری از این مشکل باید میوه ها به موقع چیده شوند.

پدیده سال آوری از جمله پدیده هایی است که از لحاظ اقتصادی برای باغداران بسیار پر اهمیت بوده چون  نایکنواختی در تولید محصول سبب به هم خوردن تعادل در بازار خواهد شد. بنابراین به باغداران توصیه می شود با مدیریت صحیح از ایجاد این پدیده جلوگیری نمایند.شما می توانید با تغذیه مناسب درختان در هر سال، هرس شاخه ها و تنک میوه در سال پر محصول از کاهش قدرت درخت برای تولید محصول در سال بعد جلوگیری کرده و در سال بعد هم محصول خوبی داشته باشید.

لطفا منتظر بمانید